Tarım ve Orman Bakanlığı, hayvancılık ve kanatlı işletmelerinden çıkan gübrenin depolanması, kullanılması ve işlenmesi konusunda kuralları son bir yılda netleştirdi ve bu alana yönelik yatırımları desteklemeye başladı. Öne çıkan gelişmeleri derledik.
1. Gübre deposu artık bir zorunluluk
12 Ekim 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2025/17 sayılı Tebliğ ile nitrata hassas bölgeler, çevre dostu tarım uygulamaları ve nitrat eylem planlarına ilişkin kurallar yenilendi. 2017’den beri uygulanan İyi Tarım Uygulamaları Kodu Tebliği yürürlükten kaldırıldı.
- Yılda 1.600 kg ve üzeri azot üreten işletmelerde çevre dostu hayvansal gübre deposu zorunlu. Nitrata hassas olmayan bölgelerde gübre yönetimi hükümleri 3.500 kg eşiğinden itibaren uygulanıyor.
- Gübrenin seralara, tarım işletmelerine ya da biyogaz, kompost veya organik gübre tesislerine devri sözleşmeyle yapılıyor, nakil kayıt altına alınıyor.
- Her yıl ilçe bazında işletmelerin en az %1’i denetleniyor. Uygun işletmelere Uygunluk Belgesi veriliyor; 6 ay içinde eksiğini gidermeyenlerin belgesi iptal ediliyor.
- Nitrata hassas bölgelerde hayvansal gübreyle toprağa verilebilecek azot, hektar başına yılda 170 kg ile sınırlı.
2. Gübre işleme yatırımlarına hibe
Bakanlığın Kırsal Kalkınma Yatırım Programı 2026 kapsamında, “hayvansal ve bitkisel orijinli gübrenin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması” ayrı bir yatırım konusu olarak yer aldı. Program 10 milyar TL bütçeyle açıldı. Proje tutarının %50–70’i hibe olarak karşılanıyor, yenilenebilir enerji ve otomasyon yatırımlarına %5 ek destek veriliyor. 2026 başvuruları 12 Haziran’da sona erdi; yeni dönem için Bakanlık duyurularını takip etmekte fayda var.
3. Sahada uygulama: depolar ve eğitimler
Dünya Bankası destekli Türkiye İklim Akıllı ve Rekabetçi Tarımsal Büyüme Projesi (TUCSAP) kapsamında İzmir Kiraz ve Manisa Ahmetli’deki iki pilot bölgede hayvancılık işletmeleri için 28 gübre deposu kuruluyor. Bakanlığın Aydın Söke’deki eğitim merkezinde de Haziran 2026’da “Hayvansal Gübre Uygulama ve İklim Dostu Makine Ekipmanları” eğitimi düzenlendi.
Gübreyi açıkta biriktirmek ya da kontrolsüz şekilde tarlaya sermek giderek daha riskli hale geliyor. Gübreyi yerinde kurutmak ve kompostlamak hem mevzuata uyumu kolaylaştırıyor hem de atığı satılabilir bir ürüne çeviriyor.
